استاندارد های مهم لوله برق upvc که باید بدانید - علی آباد جدید

لوله برق UPVC چیست و چرا استاندارد بودن آن حیاتی است؟

پلی وینیل کلراید سخت شده (Unplasticized Polyvinyl Chloride) که به اختصار UPVC نامیده می شود، ماده ای است که در فرآیند فراوری آن از نرم نماینده ها (پلاستی سایزرها) استفاده نمی شود. همین ویژگی باعث سختی، استحکام مکانیکی بالا و مقاومت شیمیایی فوق العاده این محصول می شود. استفاده از لوله های غیر استاندارد یا لوله هایی که در آن ها از مواد بازیافتی و فیلرهای بیش از حد استفاده شده، می تواند منجر به شنمایندگی در برابر ضربه، تغییر شکل در برابر حرارت و از همه مهم تر، انتشار شعله در هنگام آتش سوزی شود.

استاندارد بودن لوله تنها یک برچسب نیست؛ بلکه مجموعه ای از خواص فیزیکی، شیمیایی و حرارتی است که تضمین می نماید لوله در شرایط سخت محیطی و تنش های مکانیکی، عملکرد خود را حفظ می نماید.

استاندارد ملی ایران 11215: مرجع اصلی لوله های برق

در ایران، مرجع اصلی برای فراوری و آزمون لوله های محافظ هادی (کاندوئیت)، استاندارد ملی شماره 11215 (INSO 11215) است. این استاندارد ترجمه و بومی سازی شده استاندارد بین المللی IEC 61386 می باشد. شناخت بخش های مختلف این استاندارد برای انتخاب محصول صحیح لازم است:

• بخش 1 (INSO 11215-1): الزامات عمومی لوله ها.
• بخش 21 (INSO 11215-21): الزامات ویژه برای سیستم های لوله صلب (Rigid).
• بخش 22 (INSO 11215-22): الزامات ویژه برای لوله های خم پذیر (Pliable) و خرطومی.

فراورینمایندگانی که نشان استاندارد ملی را دریافت می نمایند، ملزم هستند محصولات خود را دقیقاً بر اساس پارامترهای ذکر شده در این مستندات فراوری و تست نمایند.

کد طبقه بندی 12 رقمی: شناسنامه فنی لوله

یکی از مهم ترین بخش های استاندارد IEC 61386 و استاندارد ملی 11215، سیستم کدگذاری طبقه بندی لوله ها است. این کد معمولاً به صورت یک رشته عدد روی لوله یا در مدارک فنی درج می شود. هر رقم نشان دهنده یک ویژگی خاص است. درک 4 رقم اول این کد برای انتخاب لوله مناسب بسیار حیاتی است:

رقم اول: مقاومت در برابر فشار (Compression)

این رقم نشان می دهد لوله تا چه مقدار نیرو را بدون تغییر شکل بیش از حد (معمولاً 25٪ قطر اولیه) تحمل می نماید.

• کد 1 (بسیار سبک): 125 نیوتن (مناسب نیست برای مصارف دفنی).
• کد 2 (سبک): 320 نیوتن (مناسب برای نصب روکار یا سقف کاذب).
• کد 3 (میانه): 750 نیوتن (استاندارد رایج برای نصب توکار و دفنی در بتن).
• کد 4 (سنگین): 1250 نیوتن (برای مکان های با فشار مکانیکی بالا مانند کف پارکینگ).
• کد 5 (بسیار سنگین): 4000 نیوتن.

رقم دوم: مقاومت در برابر ضربه (Impact)

این تست شبیه سازی سقوط اجسام روی لوله یا ضربات حین حمل ونقل و نصب است.

• کد 1 (بسیار سبک): 0.5 ژول.
• کد 2 (سبک): 1 ژول.
• کد 3 (میانه): 2 ژول (استاندارد رایج ساختمانی).
• کد 4 (سنگین): 6 ژول.
• کد 5 (بسیار سنگین): 20 ژول.

رقم سوم: حداقل دمای نصب و بهره برداری

نشان می دهد لوله در چه دمایی دچار شکستگی ترد (Brittle fracture) نمی شود.

• کد 1: مثبت 5 درجه سانتی گراد.
• کد 2: منفی 5 درجه سانتی گراد (مناسب برای بیشتر منطقه ها ایران).
• کد 3: منفی 15 درجه سانتی گراد.
• کد 4: منفی 25 درجه سانتی گراد.

رقم چهارم: حدبیشتر دمای نصب و بهره برداری

نشان دهنده دمایی است که لوله استحکام خود را حفظ نموده و دفرمه نمی شود.

• کد 1: 60 درجه سانتی گراد (رایج ترین).
• کد 2: 90 درجه سانتی گراد.

آزمون های حیاتی لوله برق UPVC (تست های آزمایشگاهی)

برای دریافت گواهی استاندارد، لوله ها باید از هفت خان آزمون های آزمایشگاهی عبور نمایند. آشنایی با این تست ها به شما یاری می نماید تا تفاوت لوله باکیفیت و بی کیفیت را درک کنید.

1. آزمون خمش سرد

این یکی از مهم ترین ویژگی های لوله های UPVC مدرن است که در بازار به نام لوله خم سرد شناخته می شوند. در این آزمون، لوله را بدون گرم کردن با استفاده از فنر مخصوص،90 درجه یا 180 درجه خم می نمایند.

لوله استاندارد باید:

• بدون احتیاج به حرارت (شعله یا سشوار صنعتی) خم شود.
• در محل خم دچار ترک خوردگی، شکستگی یا تغییر رنگ شدید (سفیدک زدن عمیق) نشود.
• سطح مقطع داخلی آن مسدود نشود تا سیم ها به راحتی عبور نمایند.

قابلیت خم سرد سرعت اجرای پروژه را به شدت افزایش می دهد و احتیاج به خرید زانو و بوشن را حذف می نماید.

2. آزمون انتشار شعله

ایمنی در برابر آتش مهم ترین وظیفه لوله برق است. لوله UPVC ذاتاً به علت وجود کلر در ساختار پلیمری خود، خاصیت خود خاموش نمایندگی دارد.

روش تست: لوله را در معرض شعله مستقیم با حرارت بالا قرار می دهند. پس از حذف منبع آتش، لوله باید:

• ظرف مدت زمان تعیینی (معمولاً زیر 30 ثانیه) خاموش شود.
• شعله نباید در طول لوله حرکت نموده و توسعه یابد.

3. آزمون مقاومت عایقی و دی الکتریک

از آنجا که لوله محل عبور سیم های برق است، خود باید عایق کامل باشد.

• مقاومت عایقی: لوله در آب غوطه ور شده و ولتاژ 500 ولت DC اعمال می شود. مقاومت باید بیش از 100 مگا اهم باشد.
• استقامت الکتریکی: ولتاژ 2000 ولت AC به مدت 15 دقیقه اعمال می شود و نباید هیچ گونه شکست الکتریکی (جرقه زدن از دیواره لوله) رخ دهد.

4. آزمون فشار

در این تست، لوله بین دو صفحه تخت فلزی قرار می گیرد و نیروی تعیین (مثلاً 750 نیوتن برای لوله های معمولی) اعمال می شود.

معیار پذیرش: پس از اعمال نیرو، تغییر شکل قطر لوله نباید بیشتر از 25٪ قطر اولیه باشد. بعلاوه پس از برداشتن نیرو، لوله باید خاصیت ارتجاعی داشته باشد و تا حد زیادی به حالت اولیه برشود (تغییر شکل ماندگار نباید بیش از 10٪ باشد).

5. آزمون سقوط وزنه

برای شبیه سازی ضربات کارگاهی، لوله ها را در دمای پایین (مثلاً منفی 5 درجه) نگه می دارند. سپس وزنه ای با جرم تعیین از ارتفاع تعیین روی لوله رها می شود. از هر 12 نمونه تست شده، حداقل 9 نمونه نباید هیچ گونه ترکی بردارند. این تست نشان می دهد که لوله در فصل زمستان و هنگام حمل ونقل نمی شکند.

راهکارهای تشخیص لوله استاندارد در کارگاه

اگر به تجهیزات آزمایشگاهی دسترسی ندارید، چند روش میدانی برای سنجش کیفیت وجود دارد:

• تست ضربه ساده: یک قطعه لوله را در فریزر قرار دهید یا در هوای سرد رها کنید. سپس آن را محکم به زمین بکوبید. لوله استاندارد نباید خرد شود.
• تست آتش: یک تکه کوچک را با فندک آتش بزنید. به محض برداشتن فندک، شعله باید خاموش شود. اگر لوله مثل شمع به سوختن ادامه داد، فاقد استاندارد ایمنی است.
• تست فنر: فنر را داخل لوله نموده و خم کنید. اگر لوله در ناحیه خم دچار ترک های ریز شد یا رنگ آن به شدت سفید شد، کیفیت پلیمر پایین است.

ابعاد استاندارد لوله برق

استاندارد بودن تنها محدود به جنس مواد نیست، بلکه ابعاد هندسی نیز باید دقیق باشند. لوله های برق معمولاً در سایزهای میلیمتری فراوری می شوند که معادل هایی در سیستم PG دارند (اگرچه ابعاد دقیقاً یکسان نیستند).

نکته مهم: قطر خارجی باید دقیق باشد تا لوله به درستی در اتصالات (بوشن، قوطی کلید، زانو) فیت شود. تلرانس منفی برای قطر مجاز نیست، زیرا باعث لقی اتصال و نفوذ گرد و غبار یا بتن به داخل لوله می شود.

نشانه گذاری و الزامات ظاهری

مطابق استاندارد INSO 11215، هر شاخه لوله باید دارای اطلاعات زیر باشد که به صورت خوانا و پاک نشدنی روی آن چاپ شده است:

1. نام یا علامت تجاری فراورینماینده.
2. کد طبقه بندی استاندارد: (همان کد 12 رقمی یا حداقل 4 رقم اول).
3. سایز لوله.
4. عبارت استاندارد ملی ایران و شماره آن.

آنالیز ظاهری:

• سطح داخلی و خارجی لوله باید کاملاً صاف، صیقلی و بدون پلیسه باشد. هرگونه زبری در سطح داخلی می تواند هنگام فنر زدن و عبور سیم، به روکش سیم آسیب برساند.
• رنگ لوله باید یکنواخت باشد. تغییر رنگ موضعی نشان دهنده نقص در فرآیند فراوری یا اختلاط نامناسب مواد است.

معرفی منبع معتبر خرید لوله برق upvc استاندارد

یافتن محصولی که تمامی بندهای سخت گیرانه استاندارد 11215 را پاس کند و در آزمون های فشار، ضربه و آتش سوزی سربلند باشد، دغدغه اصلی مهندسان است. برند سه ستاره سمنان به آدرس یکی از مراکز تخصصی و شناخته شده در زمینه عرضه لوله های برق UPVC است که محصولات آن تمام استانداردهای ذکر شده در این مقاله را دارا می باشند و به عنوان مرجعی مطمئن برای پروژه های ساختمانی قابل استناد است.

جمع بندی

انتخاب لوله برق UPVC بر اساس استاندارد ملی 11215 و کدهای IEC 61386، ضامن حفظ سرمایه های جانی و مالی در ساختمان است. مقاومت در برابر فشار بتن، عدم شنمایندگی در برابر ضربه و خاصیت نسوز بودن، سه رکن اصلی کیفیت این لوله ها هستند. با دقت به نشانه گذاری روی لوله و انجام تست های ساده کارگاهی، می توان از کیفیت محصول اطمینان حاصل کرد و سیستمی ایمن و پایدار را پیاده سازی نمود.

توجه داشته باشید که این راهنما در خصوص استاندارد ها و روش های تست لوله برق های خم سرد برق بود، نه تمامی لوله برق ها.